Ut (Ud) Nedir? Ut Hakkında Bilgiler

0

Ut (Ud) İsminin Kökeni ve Anlamı Nedir?

Ut, kısa bir anlatımla perdesi bulunmayan ve telli çalgılar kategorisinde yer alan çalgılardandır. Ut kelimesinin aslı Arapça olup” ödağacı” ya da “sarısabır” anlamlarına gelen “el-oud” olarak bilinen kelimeden meydana gelmektedir. Bilindiği üzere el sözcüğü edat olarak bilinir. Arapçadaki harf-i tarih’te meydana gelerek “el-oud” olarak isimlenen çalgı, Türkçeye geçildiğinde edatı atılmıştı. Bilindiği üzere Arapçaya da ayın harfi umumiyetle gösterilir. Burada da oud’daki iki harfin bir araya gelmesindeki sebepte Arapça’daki ayın harfindendir. “Ayın, vav ve dal” harflerinden müteşekkil “ud” kelimesi, Türkçede ayın kelimesine eş değer harf olmadığı için atılmış ve yerine tek harf olarak “u” harfi kullanılmıştır. Bu nedenden ötürü Türkçede “ud yahut ut” olarak isimlenir.

Haçlı Seferleri Sırasında Ut’un Avrupa’ya Taşınması

Bilindiği üzere tarihimizde de büyük öneme sahip olan 11 ila 13. yy’larda Anadolu’dan da geçen Haçlı seferleri, Ud’un tarihsel önemine katkı da bulunmuştur. Türkleri Anadolu’dan atmak ve Kudüs’ü Müslümanlardan ayırmak maksadıyla düzenlenen Haçlı Seferleri, Anadolu’da İznik başta olmak üzere İç Anadolu ve Urfa’ya kadar süre gelen bir seferin başlangıcı idi. Burada Haçlı orduları Ut ile karşılaşmış ve Ut’un 3 oktavlık sesinden etkilenmişlerdir. Bu tarihten itibaren Avrupalıların da merak sardığı Ut, Avrupa’ya taşınmıştır. Türklerin en eski çalgılarından olan Ud, Avrupa’ya taşınmasının ardından farklı isimlerle de anıldı. Fransızlar bu telli çalgıya, Luth, İngilizler: Lute, Almanlar: Laute, İtalyanlar, Liute ve İspanyollar Alaud isimleri vermişlerdir. Hatta ev hatta Avrupa’da saz yapılması anlamalarına da gelen “Lütye” tam anlamıyla bu kelimelerden türemiştir.

Ut’un Yapısı Nasıldır?

Ut, tekne, göğüs, sap, burguluk ve teller olmak üzere 5 ana malzemeden müteşekkildir. Ut’un eleman sıralamasına da bakıldığında verdiğimiz düzlemdeki gibi gövdeden başlanarak meydana getirilir. Ut’un gövdesi gemilerin be tekneleri andırdığı için tekne olarak isimlenmiştir. Tamı tamına 4 ila 5 cm kalınlığında olan tekne üzerine 70 cm’lik b,ir boyu olan ve 2 la 4 cm’Lik en ve tamı tamına 3 mm kalınlığındaki dilimli yaprak çemberleri ile aralarına estetik vermesi maksadıyla renkli filetolar konularak teşkil edilir. Günümüzde bu görünüme ek olarak bazı ut yapımcıları alüminyum kullandıkları da görülür.

Ut Hangi Ağaçtan Yapılır?

5 ana malzemeden teşkil edilen ud, bazen vengi, maun, ceviz, paduk ve genellikle zeytin ağaçlarından meydana getirilir. İlk önce sıcakla eritilerek eğimi verilen ud’un, profili için kabaca ütü ve ince kağıt yardımı ile kalıba çekilmektedir. Ardından belirli yerlerdeki küçük montelerle çivileri çıkarılan kalıptan alınmaktadır. Ardından Tekne, kapak, sap, burguluk ve tellerden oluşan muazzam bir tasarım meydana getirilir.

Ut’ta Kaç Tel Kullanılır?

3 oktavlık tok bir ses çıkaran ut, genel manada 11 ya da 12 telden oluşan bir tel sisteminden müteşekkildir. Tel gruplamalarında 6 tel bulunan ut, en üstte de bir bam teli bulunmaktadır.

Leave A Reply

Your email address will not be published.